2019

Visioenen zijn onweerstaanbaar

l’Isle sur Serein (Yonne Fr.)

Neel Korteweg de rivier Le Sereine

In 2019 logeert Neel Korteweg aan de oever van de rivier Le Serein in l’Isle sur Serein (Yonne Frankrijk). Ze verwondert zich over de geheimzinnige spiegelingen in het water en schrijft ‘La légende de la sirène du Serein, La Sereine’.

Neel Korteweg Legende La Sirène du Serein hi-res
2019 La Sereine du Serein
La sirène du Serein, la Sereine, 2019, L’Isle sur Serein Frankrijk
Bewerkt beton en gips, hoogte 55 cm. Collectie Gabriëlle Kok
La sirène du Serein, la Sereine, 2019
digitale bewerking/piezografie, 40×80 cm

De legende is gepubliceerd in het liber amicorum Onvoorzien 2019 – 2020 door Neel Korteweg en Rina Spigt.

Bekijk Liber amicorum Onvoorzien (pdf)


Atelier Normandië

Al sinds de 90er jaren werkt Neel Korteweg in de nazomer in haar atelier aan de oceaan te Coutainville, Normandië. Ieder jaar dient er zich een ander thema aan haar op dankzij het aanspoelsel.

Neel Korteweg atelier Coutainville

2011

Ondraaglijk schoeisel

Ateliertentoonstelling Amsterdam

Neel Korteweg Blauw zooltje met kreeftvoelsprieten 2011
Blauw zooltje met kreeftvoelsprieten

“Hoe licht moet een zooltje zijn om zich tegen de onderkant van de voet van een zeegodin aan te kunnen drukken? Ik mijmerde over hoge vrouwenwreven in doorzichtig zeewier. Aan zinnenstrelende ijle constructies waarop zeewezens zich met gepaste moeite in arabesken voortbewegen. Ik zag een zilver net voor me rond glad enkelgraniet en platina geschubde staarten in rood koralen sandalen een paarlemoeren voetholte ondersteund door witte veren.
Dromen genoeg. Realiteit ook. Hoe zou een hoge hak zich op de bodem van de zee gedragen? Hoe zwaar zou een sandaal moeten zijn om ons op de zeebodem te houden? De opwaartse druk van water stelt hele andere eisen aan materialen en constructies.” – Neel Korteweg

Neel Korteweg Wolkenslipper
Wolkenslipper
Neel Korteweg Schuimbeksandalet en versteende slikganger
Schuimbeksandalet en versteende slikganger
Neel Korteweg High heels
Haaiheels
Neel Korteweg Gecapitonneerd algenlaarsje en zeesletje
Gecapitonneerd Algenlaarsje en Zeesletje

Ondraaglijk Schoeisel bibliofiele uitgave in cassette

Voor dit project uit Coutainville is een bibliofiele uitgave Ondraaglijk Schoeisel vormgegeven door Brigitte Slangen, boekproductie Bregitte Kramer. Hierin is ook de voordracht ‘Beenlingen’ van Neel Korteweg opgenomen. Twee dichters schrijven speciaal voor dit project elk een gedicht: Ilse Starkenburg (1963 – 2019) en Leo Vroman (1915 – 2014). Dichter Anneke Brassinga bedenkt de namen voor het schoeisel.

Gedicht van Ilse Starkenburg voor Neel Korteweg
Voor Neel Korteweg gedicht Leo Vroman
Neel Korteweg Ondraaglijk Schoeisel bibliofiele uitgave in cassette

Bekijk Ondraaglijk Schoeisel (pdf)

“U ziet het, lichtvoetig loopt Neel over de woeste baren des levens – en al is dit schoeisel ondraaglijk, het tilt ons op, tegen de toenemende maatschappelijke zwaartekracht in.” – Anneke Brassinga


2012

Zoute Rozen

Coutainville, Normandië

Neel Korteweg Zoute roos-1 gerold suikerwier 2012
Zoute Roos 2012, gerold suikerwier

“Het had enorm gestormd ’s nachts. De vloedlijn zag er van een afstand uit als de blonde franje van een Perzisch tapijt. Dichterbij gekomen zag ik dat de zee overal losgeslagen suikerwier had achtergelaten. De meters lange vleeskleurige bladeren van het lintwier lagen in rijen naast elkaar gestrekt op het strand te glanzen, amberbruinroze, okerrozig en goudgeel. Ik raapte een lange reep op en sloeg het zand er af en knoopte hem als een ceintuur om mijn middel. Zo wandelde ik verder met een grote strik op mijn buik. Ik wikkelde ook wierlinten om mijn hand. Vlezige theerozen leken het.”- Neel Korteweg

Neel Korteweg Zoute rozen gerold suikerwier 2012
Zoute Roos 2012, gerold suikerwier
Neel Korteweg Zoute roos -2 gerold suikerwier 2012
Zoute Roos 2012, gerold suikerwier
Neel Korteweg Zoute rozen voor Gerrit Komrij
Pouca da Beira, mei 2013

In 2013 brengt Neel Zoute Rozen naar Charles Hofman in Portugal. Samen leggen ze de rozen op het graf van Gerrit Komrij.

Neel Korteweg Zoute rode roos
Zoute roos, kunstroos en zeewier. 2012
Neel Korteweg Kunstroos met handschoen
Kunstroos met werkhandschoen, 2012
Neel Korteweg Zoute roos van zeewier
Zoute roos van zeewier, 2012

2015

Zeelingen, Merfugiens

Coutainville, Normandië

Neel Korteweg Zeelingen, les Merfugiens
Zeelingen, Les Merfugiens © Neel Korteweg 2015 Coutainville, knotswier en meeuwenveren

“Tussen bergen aangespoeld wier liep ik langs de vloedlijn. Mijn voet stootte tegen iets hards aan. Het was een eigenaardig zwart-wit gevlekte staaf. Ik trok hem voorzichtig uit het wier. Het bleek een bot te zijn, een knekel van zo’n veertig centimeter. Vol ontzag bekeek ik de verkleuringen en het schuin afgesleten vlak van een scharniergewricht. Er zaten gaten in waardoor ik in het mergkanaal kon kijken. Pikzwart was het binnenin. Voor het eerst drong de benaming van dit zwart tot mij door: ‘Beenzwart’. Was het een menselijke knekel? Een kinderscheenbeen? Ik gruwde. In Cherbourg was kort geleden een vluchtelingenkamp opgezet.

En terwijl ik het sompige knotswier met kracht voor mij uit schopte zag ik het wier in het tegenlicht veranderen in ijle gestalten. De donkere luchtblazen van het knotswier transformeerden in zwarte schedels.”
– Neel Korteweg


2018

Ik graaf de toekomst op

Neel Korteweg De Eendemossel detail
De Eendenmossel (lepas anatifera). Detail Gevonden Evolutie, acryl op linnen 105 x 190 cm

In 2018 ontdekt Neel Korteweg vreemde schelpen op het strand van Coutainville. Ze gaat op onderzoek uit en ontdekt dat het Eendenmosselen zijn. Later in Amsterdam schildert Neel de schelpen in het schilderij ‘Gevonden Evolutie’. Zie thema Zwaar Licht

2017 de lepas Anatifera als vogel
De Boomgans, 2018 Coutainville, hoogte 12 cm

“Niemand in de buurt kende de schelpen. Ook op de vismarkt in Blainville niet. Na lang zoeken bleek het te gaan om de eendenmossel, in de middeleeuwen Boomgans genoemd. Charles Darwin wijdde maar liefst acht jaar van zijn leven aan het bestuderen van dit adembenemende wezen, dat geen schelpdier bleek te zijn maar een diersoort verwant aan de kreeftachtigen.
In het atelier begonnen de witte schelpen in mijn handen te transformeren in andere diersoorten. Dagenlang voelde ik mij een soort schatgraver in de toekomst. De schelphelften transformeerden in vleugels en de vlezige schachten van de ‘witte eendenmosselen’ veranderden in ijle halsen van vogels die klapwiekend klaar stonden om weg te vliegen.” – Neel Korteweg


2009

Héloise en Abelard

Heloise en Abelard


Héloise en Abelard 2009, pastel op leisteen uit de Ardennen, collectie Hannie van Weel, Maarssen

2010

Miniatuur meisjesportret

Bij de portretbrieven van Bronia Davidson, miniatuur

Neel Korteweg Moeder Bronia
Miniatuur meisjesportret, hoogte 4 cm, schelp en meeuwenveer

2010

Aangespoelde tijd

Neel Korteweg Pendule met klokloze tijd
Pendule met klokloze tijd. Collectie Hester en Erik Wolters

“Die klok, die tikt maar door! Hoe laat het is, was, werd, zal worden, zou kunnen worden… Terwijl ik me dat nou juist aan zee nooit afvraag. Tijd is toch veel ongrijpbaarder, immenser dan een klok? Volgens astronomen heeft de tijd zelfs een horizon. Wat weet ik eigenlijk van het oude ‘schaduwlezen’, van aanbeden obelisken, sterrentijd, van mystieke stenen en van magische lijnen in het landschap? In Amsterdam kijk ik op de klok terwijl als ik in Coutainville sur Mer wil weten hoe laat het is, ik gewoon naar de horizon kijk, naar waar de vloedlijn ligt: Tijd is daar getij voor mij geworden.” – Neel Korteweg

Neel Korteweg Blauwe aangespoelde tijd
Blauwe tijd
Neel Korteweg crabtime
Crabtime
Neel Korteweg albasten tijd
Albasten tijd
Neel Korteweg Verlopen tijd
Verlopen tijd
Neel Korteweg Aangespoelde verzameling van tijd
Verzameling aangespoelde tijd

2012

Erasmus aan Zee

Ook naar Normandië reist Erasmus jaren met Neel Korteweg mee. Zij bouwt hem op uit zeewier. In Coutainville vervaardigt zij een – uit aangespoeld, vergankelijk materiaal bestaande – serie Erasmusportretten die zij fotografeert ter plekke voordat ze de objecten weer terug werpt in zee. Later in Amsterdam bewerkt Neel de foto’s digitaal tot piëzografie (druk Bernard Ruijgrok).

Neel Korteweg Erasmus uit suikerwier en plastic
Erasmus uit suikerwier en plastic, 2012 Coutainville, piëzografie
Neel Korteweg Erasmus uit foam en waterplant
Erasmus uit foam en waterplant 2012, Coutainville
Neel Korteweg Erasmus uit foam
Erasmus uit foam en waterplant 2012, Coutainville
Erasmus plastic en leisteen
Erasmus plastic en leisteen 2012, piëzografie, Coutainville

2017

Wierdraadportretten

Neel Korteweg Poussin Colette,1911-2018, 2016 38 cm Coutainville, collectie A. Swart_M. Zimmermann
Colette Poussin de Filippi 2016. Collectie Arend en Martine Swart, Amsterdam

“Plotseling besef ik hoe bijzonder het is, dat ik het veterwier (Chorda filum) rechtop kan zetten dankzij het stevige zilverdraad dat ik in het holle wierdraad steek.”- Neel Korteweg.

Neel Korteweg Henriëtte Hartenhof 2017
Henriette Hartenhof 2017. Collectie Olav van Aubel, Antwerpen

“Veel vrienden zie ik voor mij en dan ontstaan dagelijks kleine profielen waar het wier zijn eigenaardigheden aan toevoegt. Ik raak zo één met het wierdraad, dat ik mij verbeeld de huid van de geportretteerden aan te raken. Ik vorm monden die ik nooit zoende en oren waar ik nooit in fluisterde. Het is intiem om iemands profiel in handen te hebben. Vooral wanneer ik de draden langs mijn tong trek als ze te droog zijn geworden om te buigen. Dan smaakt het wierdraad naar tranen.”

Verwacht Boek Zeegezichten

Volgend jaar verschijnt Zeegezichten 2022. Met daarin een tekst van Neel Korteweg en een selectie gefotografeerde wierdraadportretten uit Coutainville van kunstenaars en wetenschappers die zij bewondert. Maar ook van haar beminde vrienden.


Atelier Amsterdam

Atelier Neel Korteweg Amsterdam

2005

Bronzen Zeebelle en aluminium Determinator

Ziekenhuis Lievensberg, Bergen op Zoom

Neel Korteweg bij de bronzen Zeebelle Bergen op Zoom 2005
Neel Korteweg bij de bronzen Zeebelle, Bergen op Zoom 2005

“In de vrije natuur hebben de Zeebelles veel vijanden. De Zeebelles voelen zich veiliger in een beschermde omgeving. Daar kunnen zij hun geliefde rol spelen. Hun grootste kracht is nu eenmaal dat zij zich in verschillende gedaanten kunnen vertonen. Ze voelen aan wat van hun verwacht wordt. Zij spiegelen zich aan de kijker. Zij weten hoe ze moeten gaan staan en wat ze moeten uitdrukken.” – Neel Korteweg

Bij bronsgieterij Stijlaart in Tiel bouwt Neel Korteweg de Determinator en de Zeebelle in rode was op. Zeebelle wordt in brons gegoten en de Determinator in aluminium.

Neel werkt aan Determinator Zeebelle
Neel Korteweg en Nico Zimmermann, maquette Zeebelle
Maquette gebied Ziekenhuis Bergen op Zoom ontwerp Zimmermann/Korteweg
Miniatuur Zeebelle 2005
Miniatuur Zeebelle 2005
Neel Korteweg plaatsing Zeebelle Lievensberg
Neel Korteweg bronzen Zeebelle bij ziekenhuis Lievensberg
Bronzen ‘Zeebelle’ bij Ziekenhuis Lievensberg
Neel Korteweg Zeebelle plaatsing Lievensberg 2
Neel Korteweg en Nico Zimmermann lange bank en bestrating ziekenhuis Lievensberg Bergen op Zoom
Lange bank en bestrating

Architect Nico Zimmermann en Neel Korteweg ontwerpen de lange bank, de omgeving van het entreegebied en de bijzondere bestrating van ziekenhuis Lievensberg, Bergen op Zoom.

Determinator Zeebelle

Het beeld de Determinator – in rode was opgezet – is door bronsgieterij Stijlaart te Tiel in hoogwaardig aluminium gegoten. Het bestaat uit minimaal 14 onderdelen: twee pootgedeeltes, twee vleugels (krabbenschilden), een hals, een rug, een kop en veel losse staart/hoorn delen die op verschillende plaatsen in de Zeebelle passen. Ze kan op meerdere manieren in elkaar worden gezet. Zodoende kunnen er allerlei expressies van het dier ontstaan.

Determinator Zeebelle Neel Korteweg
De in aluminium gegoten ‘Determinator Zeebelle’ in de Kunsthal bij de expositie ‘Uit de Diepte van de Zee duiken nieuwe dieren op’.
Expositie Kunsthal Rotterdam, Neel Korteweg
De Determinator wordt samengesteld door dansers van Het Nationale Ballet tijdens de opening.

2015

Determinator Zeebelle

Museum Mesdag Collectie, Den Haag

De directie van de Mesdag collectie nodigt Neel Korteweg uit om een selectie van de zeewezens te tonen (piezografieen) en het beeld de Determinator in de tuin van het museum te plaatsen. Nina Groen is conservator. De expositie werd geopend in de historische tuin van de Mesdag Collectie door Edwin Becker hoofdconservator van het van Gogh museum Amsterdam. In de Tuinzaal worden kleine zeewezens getoond.

Aluminium Zeebelle, Mesdagcollectie Den Haag, Neel Korteweg
De Determinator in de tuin van museum de Mesdagcollectie in Den Haag 2015.
Zeewezens in de Mesdagcollectie, Den Haag, Neel Korteweg
Tuinzaal Mesdag Collectie Den Haag 2015 met zeewezens (piëzografieën en kleinplastiek).

Nina Groen, conservator van de tentoonstelling in de Mesdag Collectie Den Haag: “Als we naar het ‘Zee-Werk’ van Korteweg kijken, valt allereerst de vanzelfsprekendheid op. Het oogt alsof alles reeds bestond. Ze heeft een nieuwe evolutie blootgelegd van wezens die ons nog onbekend waren, maar die we zomaar op het strand tegen zouden kunnen komen. Een aantal kleine dieren en objecten uit Korteweg’s collectie met hun benamingen zijn in de vitrine te zien. Hun geheimen kennen we nog niet, ze zijn hier voor ons tentoongesteld om erover na te denken.”

Nina Groen, conservator expositie Neel Korteweg in de tuinzaal van de Mesdagcolllectie

2012

Inspired by China

Tentoonstelling Gemeentehuis en Muziektheater Amsterdam

Athalya Brenner (Prof. Emerita, Universiteit van Amsterdam) krijgt een leerstoel aangeboden op de Hongkong University in 2005 en 2011. Zij nodigt Neel Korteweg uit. In Hongkong interviewt Neel studenten over de toekomst van architectuur in China. Ze schetst parels: ‘Oefening in Parelglans’ en filmt verlaten begraafplaatsen die gesloopt worden voor nieuwe hoogbouw. ’s Avonds noteert ze in inkt op rijstpapier Chinese portretten na het zien van de duizenden passanten overdag: ‘Many men, few women’.

Neel Kortweg oefening in pareglans zwart
Oefening in parelglans zwart, kleurpotlood 15/15 cm, 2005
Neel Korteweg oefening in parelglans wit
Oefening in parelglans wit, kleurpotlood 15/15 cm, 2005

Na het zien van de duizenden passanten in Hongkong en Shanghai schildert Neel talloze kleine Chinese portretten op Chinees schoolpapier voor kalligrafie.

Neel Korteweg many men few women
Many men, Few women 2011, penseeltekening inkt op Chinees schoolpapier 20/20cm

Terug in Amsterdam ontwerpt Neel de ‘Hongkong Tower’; een rijzige lamp 3.40 m waarop 6400 kleine portretjes zijn afgebeeld die zij eerder in China schilderde. (in piezografie gedrukt door Bernard Ruijgrok)

Neel Korteweg China Tower Verlicht
De Hongkong tower op het atelier 2012. Collectie Olav van Aubel Antwerpen. Ontwerp en copyright Neel Korteweg
Neel Korteweg portret Hong Kong inkt
‘China Girl’, inkt op chinees rijstpapier 30/40 cm
Neel Korteweg Boeddhistische Priesters zegenen de Expositie 26 april 2012
Boeddhistische priester zegent de tentoonstelling Inspired by China in het Chinees centrum op de Zeedijk Amsterdam 2012

2007

Erasmusmonument voor Rotterdam

‘Erasmus buigt niet hij nijgt’

In 2006 bestudeert Neel ‘Erasmiana’ in de universiteitsbibliotheek van Bazel. In het bijzonder de originele Hiëronymus-brieven (ca 1516) waarin Erasmus zelf een aantal kleine schetsen in de marge toevoegde. Geïnspireerd door deze bijzondere pentekeningen maakt zij een aantal tekeningen die resulteren in een schetsontwerp voor de Erasmusspeld maar ook voor een nieuw Erasmus monument in Rotterdam. Hiervoor vertaalt zij haar tekeningen in een driedimensionaal ontwerp. Zo ontstaan draadplastieken die uit één ononderbroken lijn zijn gevormd. Twee ruimtelijke koppen met twee verschillende expressies worden door haar op hoge kolommen geplaatst. Het wijze gedachtegoed van Erasmus stroomt als het ware uit zijn hoofd naar de aarde beneden. Zijn humanistisch denken wordt hierdoor geaard. De twee uitdrukkingen van de koppen die, met een zekere afstand, recht tegenover elkaar zijn geplaatst verbeelden negatief en positief, een ja en een nee. Erasmus was immers de meester van de dialoog en het onderhandelen. In de ruimte die tussen de twee beelden ontstaat vormt zich als het ware ‘de nieuwe weg’. In september 2007 vraagt Neel architect Moshé Zwarts (1937 – 2019) vanwege zijn grote kennis van ijle constructies om voor haar schetsontwerp een bijzondere kolomvorm te ontwerpen. Niet alleen de dialoog en het aarden van Erasmus’ gedachtegoed worden door Moshé verbeeld maar ook het beweeglijke van zijn denken. Hij ontwerpt speciaal hiervoor ‘de Flexibele Kolom’, een wereldprimeur op het gebied van constructie.

Neel Korteweg werktekening 1 Erasmusmonument Rotterdam
Werktekeningen voor het Erasmus monument
Neel Korteweg werktekening 2 Erasmusmonument Rotterdam
Bekijk de Film voorstel Erasmusmonument voor Rotterdam